Każdy, kto kocha polskie Tatry, powinien znać to nazwisko. W historii Zakopanego i Podhala jest kilka postaci-filarów, ale to on, hrabia Władysław Zamoyski, zasługuje na miano prawdziwego męża opatrznościowego. To nie jest tylko postać historyczna, to człowiek, dzięki któremu dziś możemy swobodnie wędrować po tatrzańskich szlakach i podziwiać Morskie Oko jako polski skarb. Ale kim był Władysław Zamoyski i dlaczego jego działania miały tak fundamentalne znaczenie dla całego regionu? Czas poznać historię człowieka, który dosłownie kupił nam Tatry.

Arystokrata na przymusowej emigracji

Władysław Zamoyski pochodził z arystokratycznego rodu, był synem generała i adiutanta Napoleona. Wychowany w patriotycznym duchu, po upadku Powstania Styczniowego i konfiskacie dóbr rodzinnych w Wielkopolsce, został zmuszony do emigracji. Mieszkał we Francji, ale sercem zawsze był w Polsce. Kiedy w 1888 roku dowiedział się, że dobra zakopiańskie – ogromny obszar obejmujący znaczną część Tatr – zostały wystawione na licytację, nie wahał się ani chwili.

Licytacja, która zmieniła bieg historii

Ówczesny właściciel, pruski książę Christian Hohenlohe, planował bezwzględną eksploatację lasów tatrzańskich, co doprowadziłoby do ekologicznej katastrofy. Zamoyski, z pomocą swojej matki Jadwigi, która sprzedała rodzinne klejnoty, stanął do licytacji. 9 maja 1889 roku, po zaciętej walce, za astronomiczną sumę 460 002 złotych reńskich i 3 centów, kupił całe „państwo zakopiańskie”. Uratował w ten sposób Tatry przed zniszczeniem i, co równie ważne, przed przejściem w obce ręce.

Bitwa o Morskie Oko

To jednak nie był koniec walki. Książę Hohenlohe rościł sobie prawa do najpiękniejszego zakątka Tatr – Morskiego Oka i otaczającej go doliny. Rozpoczął się długi i wyczerpujący spór sądowy, który toczył się przed sądem polubownym w Grazu. Zamoyski, z pomocą wybitnych prawników i naukowców, dowodził historycznej przynależności tych terenów do Polski. W 1902 roku zapadł historyczny wyrok – Morskie Oko zostało przyznane stronie polskiej. To było jedno z największych zwycięstw Polaków w dobie zaborów, odniesione nie siłą oręża, ale siłą argumentów i prawa.

Wizjoner i społecznik, nie biznesmen

Zamoyski nigdy nie traktował zakupionych dóbr jako inwestycji, która ma przynosić zysk. Uważał je za narodowy depozyt, o który trzeba dbać dla przyszłych pokoleń. Prowadził racjonalną gospodarkę leśną, budował drogi (w tym słynną drogę do Morskiego Oka), wspierał lokalne rzemiosło i edukację. Założył Szkołę Domowej Pracy Kobiet, by dać góralkom zawód i niezależność. W swoim testamencie cały swój majątek, w tym Tatry, przekazał narodowi polskiemu, tworząc Fundację „Zakłady Kórnickie”. To na bazie jego daru powstał później Tatrzański Park Narodowy.

Postawa hrabiego Zamoyskiego to wzór myślenia o dobru wspólnym. Jego dalekowzroczność i bezinteresowność uratowały nasze narodowe dziedzictwo. To etos, który warto naśladować również dzisiaj. Nowoczesne firmy, takie jak nasz partner MMOHANDEL, pokazują, że prowadzenie biznesu można łączyć z troską o rozwój regionu i jego przyszłość.

Kiedy następnym razem staniecie nad brzegiem Morskiego Oka, spójrzcie na Mnicha i pomyślcie przez chwilę o Władysławie Zamoyskim. O człowieku, który udowodnił, że jeden zdeterminowany patriota może zmienić historię. Czy znacie inne historie związane z jego działalnością? Podzielcie się nimi w komentarzu!